نووروز ماهنی لاری ...
بوگون نووروز بایرامی مناسبتی ایله اوخونموش ماهنی لاردان سیز ایچون حاضیرلامیشام ... سیزه شن گون لر و شن بایرام لار آرزولاییرام ... یاشایین ...
آذربایجان ادبیاتی و موسیقی سی
بوگون نووروز بایرامی مناسبتی ایله اوخونموش ماهنی لاردان سیز ایچون حاضیرلامیشام ... سیزه شن گون لر و شن بایرام لار آرزولاییرام ... یاشایین ...

هر خالقین حیاتیندا، معيشت اینده چوخلو بایراملار اولسا دا، اونلاردان بیری داها مشهور، داها سئویملی اولور. آذربایجان خالقینین دا ائلهلیکله کئچیردیگی بئله بیر بایرام نووروز بایرامیدیر.
گونش دونیانین جنوب یاریم کورهسی ندن شیمال یاریم کورهسی نه کئچدیگی واخت گئجه ایله گوندوز برابرلشیر. بو واخت قیش قورتاریر، یاز فصلی باشلاییر. ائله نووروز بایرامي دا بو گونده کئچیریلیر. دئمهلی، نووروز بایرامی اصلینده یازین، باهارین ایلک گونو، طبیعتین جانلانماسی، تورپاغین اویانماسی بایرامیدیر. آداملار نووروز بایرامینین پیشوازینا چیخارلار. اونو نغمه ایله قارشیلایارلار:
نووروز، نووروز باهارا
گوللر، گوللر نوبارا
باغچامیزدا گول اولسون
گول اولسون بولبول اولسون
باهار گلدی، باهار گلدی، خوش گلدی
خسته کؤنول اونو گؤرجک دیرچلدی

اکینچی محصول اکديگي تورپاغین شومونا باشلاییر. باغبان مئیوه آغاجلاری نين قورو بوداغلارینی کسیب آتیر. اوشاقلار نووروز گولو، قار چیچگی اوچون مئشهلره، چؤللره اوز توتورلار.
ائل- اوبا دا، هر عايلهده نووروز بایرامینین گلمهسینه آزی بیر آی قالمیش حاضيرلیق ایشلری آپاریلیر. ائولر آغاردیلیر، پالتار- پالاز، قاب- قاجاق یویولور. حيط- باجا سوپورولوب تمیزلنیر. هامی اوچون تزه پالتار تیکیلمهیه جهد گؤستریلیر.
نووروز بایرامینین چرشنبهلرینده حيطلرده تونقال یاندیریلیر. تونقالین اوستوندن هوپلايیب کؤهنه ایلین آزار- بئزاری دا یاندیریلیر. اودون اوستوندن هوپلانانلار نغمهلرده اوخویارلار.
آغیرلیغیم - اوغورلوغوم اودلارا
یازدا منله هوپپالمایان یادلارا
آغریم - اوغروم تؤکولسون
اودا دوشوب کول اولسون
یانسین آلوو ساچیلسین
منیم باختیم آچیلسی
نووروز بایرامیندا قولاق فالینا چیخماق عادتی ده واردیر. قارانلیق دوشنده نیيت توتوب قونشولارین دانیشیقلارینا قولاق آسماغا گئدرلر. ایلک ائشیدیلن سؤز توتولموش نیيته اویغون اولاراق یوزولور.
اودور کی، نووروز بایرامی آخشامیندا ائولرده کؤنول آچان، اومید وئرن صحبتلر دانیشیلمالیدیر. نووروز بایرامیندا ان چوخ یاییلمیش عادتلردن بیری ده قورشاق ساللاماقدیر. داها چوخ اوشاقلار، جاوانلار قارانلیق دوشنده ائو به ائو گزیب باجادان، پنجرهدن قورشاق ساللاییب بایرام پایی آلیرلار.

اونلارین قورشاقلارینا قووورقا، بویانمیش یومورتا، آلما، آرمود، اریک، قاوالی قوروسو، جور به جور شیرنیاتلار باغلاییرلار. آذربایجانین بؤیوک شاعيری شهریاردا " حيدربابایا سلام" اثرینده بو قورشاق ساللامادان دانیشیب:
بایرام ایدی گئجه قوشو اوخوردو
آداخلی قیز بئی جورابین توخوردو
هر کس شالین بیر باجادان سوخوردو
آی نه گؤزل قایدادی شال ساللاماق
بئی شالینا بایرام پایی باغلاماق
شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم
بیر شال آلیب تئز بئلیمه باغلادیم
غولام گیله قاچدیم شالی ساللادیم
فاطما خالا منه جوراب باغلادی
خان ننه می یادا سالیب آغلادی
نووروز بایرامی سوفرهسینه جور به جور خؤرکلر، چرز، شیرنیات دوزولور. سمنی، گول- چیچک، گوزگو، سو، قیزیل اشیالار قویولور. ائودکیلرین هر بیرینین آدینا شام یاندیریلیر.
ایناما گؤره، نووروز بایرامی آخشامیندا هر کس گره ک اؤز ائوینده اولسون. هم ده هامی درد- غمی اونودوب شن اووقاتلی اولمالیدیر. اوندا بوتون ایل آدام اوچون ائله بئله کئچر.
نووروز بایرامی گونونده آداملار تازا پالتارلارینی گئییب بیر- بیرینین ائوینه بایرام تبریکینه گئدر، هدیهلر آپارارلار. بایراملاشماغا گلنلر اوچون سوفرهیه نووروز موناسیبتیله بیشیریلمیش شکربورا، پاخلاوا، قوغال و باشقا شیرنیاتلار، چرزلر دوزولور.
نووروز بایرامیندا کین- کودورت اونودولمالیدیر. هئچ کس گرک بیر- بیری ایله کوسولو قالماسین.
نووروز بایرامی یادلاردا بوللوق، خئیرخاهلیق، گؤزللیک بایرامی کیمی قالیر.
نووروز بایرامي مراسيم لرينده ، خالقیمیزین اؤنم وئردیگی ان بؤیوک عونصورلردن بیری چرشنبهلردیر. آذربایجان تورکلرینین خالق تقویمینه گؤره، قیش فصلینین آخیرینجی آیی بوز آیي دیر. بوز آيی فئورال ین 22- دن مارت آیینین 21 نه قدر داوام ائدیر. بو آیدا هاوالار تئز تئز بوزاریر، گاه یاغیش یاغیر، گاه دا گون چیخیر. بونا گؤره ده اولو بابالاریمیز بوز آیی دؤرد چرشنبهیه بؤلوبلر. آنلاییشا گؤره ، اولو تانری ایلک اینساني یارادارکن تورپاغا سو قاتیب ، پالچیقدان اینسان شکلی دوزه لدیب ، سونرا اونا ایستی نفس وئریب ، باهاردا چیچکلری ، اوت لاری ، آغاجلاری اویادان یئللره امر وئریب اونو جانلاندیریب . ائله بو سبب دن ، یعنی بو دؤرد عونصوردن یاراندیغی اوچون اینسان همین دؤرد عونصورو موقدس لشدیریب ، هره سینه بیر گون آییریب . بئلهجه بو چرشنبهلر سو، اود ، یئل ، تورپاق چرشنبهسی کیمی قئید ائدیلیب.


بیرینجی سو چرشنبهسی آدلاندیریلیردی . یعنی باهارا دوغرو چایلارین آزاجیق بوز باغلایان یئرلری ارییب چایلارا تؤکولور . تورپاق یاواش یاواش ایسلانماغا باشلاییر . قیزلار بولاقلاردان سرین، شیرین سو گتیره رديلر، ائوین اطرافینا چیله ييرديلر، اوزلرینی یویاردیلار.
ایکینجیسی اود چرشنبهسی آدلانیر. اونا گؤره کی ، باهارا دوغرو گونش یاواش یاواش تورپاغی قیزدیریر، ایسیندیریر، اونو یاراتماق اوچون حاضیرلاییر. اود چرشنبه سینده تونقاللار قالایاردیلار . هر عائله عضوونون آدینا بیر ده نه شام یاندیراردیلار. خونچالار دوزه لده رديلر .

اوچونجوسو یئل چرشنبهسیدیر. بعضی بؤلگه لریمیزده چوخ عزیز توتولور. یعنی یئل آرتیق آزاجیق اویانمیش تورپاغی ، تزه جه گلميش یازا حسرت گول لری ترپه دیر، چيچك له نن آغاجلاری یئللهدیر.
آخیرینجیسی تورپاق چرشنبهسیدیر. تورپاغی آنا طبیعت سو ایله ایسلاتدی ، گونش له ایسیتدی ، اونو یاراتماغا حاضيرلادی. اونا گؤره ده ایلک یاز اکینینی خیشلا کوتانلا محض تورپاق چرشنبهسی گونونده باشلایاردیلار. ننه لریمیز "سمنی، ساخلا منی، ایلده گؤیرده ره م سنی" دئییب بوغدا ایسلاداردیلار.



عظيم عظيم زاده 1880 اينجی ایلین آپرئل آییندا آذربايجانين نووخانی کندینده آنادان اولموشدور. آتاسینین اعتراضینا باخمایاراق ایبتیدایي تحصیلینی روس - تاتار مکتبینده آلمیشدیر. یارادیجیلیغی بویو عصرلردن بری فورمالاشان تبریز آذربایجان مینیاتور مکتبینین و روس رسساملیق مکتبینین عنعنهلریندن بهره لنمیشدیر. رسساملیغا مشهور "ملا نصرالدين" ژورنالیندا اؤز اثرلرینی درج ائتدیرمکله باشلامیشدیر. 1906 اينجی ایلده ن "ملا نصرالدين"، "بارابان"، "زنبور"، "طوطی"، "کلنیيت" و سایير ژورناللارین صحیفهلرینده ساتیریک گرافیک کاریکاتور لارینی نشر ائتدیرمک له آذربایجان ساتیریک قرافیکاسینین اساسینی قویموشدور ....
مطلبين آرديندا صنعتكارين اثرلريني گؤره بيلرسينيز ...
سن گئتدین ائله بیل دونیا داغيلدی
یاز دا کؤچوب گئتدی ، یئری بوش قالدی
باهار اوره ییمی سنسیز قيش آلدی
من یازا وورغونام ، قيشي نئیليره م ؟؟؟
عشقيمي آپاریب سن گئتدین دئمک
عشق سيز بیر کؤنول نه ییمه گره ک ؟
سویوق داشا دؤندو او گونده ن اوره ک
سینه م دن آسیلان داشي نئیليره م ؟؟؟
هميشه آیریلیق، گئجه - گوندوزوک
بیریمیز تپه ییک بیریمیز دوزوک
اوستونون قاشی لا تانینار اوزوک
اوزویوم یوخدورسا ، قاشي نئیليره م ؟؟؟
نیه یاشاییرام من نیيه سن سیز
نه یئره باخمارام ، نه گؤيه سن سیز
من کی کور اولموشام هر شئيه سن سیز
کور گؤزون اوستونده قاشي نئیليره م ...

اوره ییم اینجهلر یاغیش یاغاندا
یادیما دوغمالار ، عزیزلر گله ر
نده ن سه گئجهلر یاغیش یاغاندا
یوخوما دریالار ، دنیزلر گله ر
گئجه یاغیش یاغار ، مین سس، مین صدا
تیکانلی نغمهلر دینله یه ر گئجه
اینهلر سانجیلان ، اینهلر باتان
زنجي بدنی تک اینله یه ر گئجه
گئجه یاغیش یاغار ، غم له کؤکله نن
بیر شاعير قلبینی عزيز له مک ايچون
گئجه یاغیش یاغار ، گوندوز چیرکله نن
گوناهکار دونیانی تمیزله مک ايچون
سما صاحیبکاری کؤورهلر یئنه
آچار ساندیقلاری ، دفینهلری،
گئجه یاغیش یاغار ، یاغار شعریمه
یووار هئجالاری ، قافیهلری
گؤزلریم یورولوب یورغون آی کیمی
سؤندوروب ایشیغی یاتاجاغام من
ایندی اوتاغیمی کلاغای کیمی
گئجهنین چینینه آتاجاغام من
ایندی اوتاغیما دولاجاق گئجه
گئجه نی یانیمدا قالاجاق گئجه
سحر آچیلاندا منیم ائویمدن
قوپ قورو چیخاجاق بیر اوتاق گئجه...
هؤکومدارین باشماغی
بئله روایت ائدیرلر کی، بؤیوک بیر مملکته باشچیلیق ائدن بیر هؤکومدار وار ایمیش. بیر گون هؤکومدار قرارا گلیر کی، پیادا اوزون بیر سفره چئخسین . بئله ده ائدیر . مملکتینی قاریش - قاریش گزیر . گئری قاییتدیقدان سونرا گؤرورکی ، داش قالاقلی یولدا گزمه دن آیاغی شیشیب . او ساعات بئله بیر قرار چیخاریر کی ، اؤلکهسینین بوتون یوللاری دری ایله دؤشه ن سين . لاکین وزیرلریندن بیری اونا بوندان داها گؤزل و فایدالی مصلحت وئریر . هؤکومدارا توصیه ائدیر کی ، بوتون مملکتی درییه بورومکدن سه، سادهجه آیاغینا گئیدیگی چاریغین آلتینا دری تیکمک داها مقصده اویغوندور .
بو حکایهدن گؤتوره جگیمیز عیبرت اودور کی ، اگر دونیادا خوشبخت یاشاماق ایستییرسن سه، بیر دفعهیه بوتون دونیانی دگیشمه یه جهد گؤسترمه . دگیشیکلیگه اؤزون دن باشلا. بوندان سونرا دونیانی دگیشمک له مشغول اول.

بوردا باكي دا ياشايان آذربايجانلي گنج شاعير " اژدر اول " دان ايكي شعر وطن حاققيندا ، mp3 فورماسيندا ، سيزين ايچون حاضيرلاميشام .
من سنی اونودا بیلمیره م، آخی
اونوتسام نه لری اونودام گره ک ؟
گؤیلره باخمیشیق آی لی گئجهده
اونوتسام گؤیلری اونودام گره ک !
دنیزی اونودوم، یا دالغالاری
خاطيره ن یادیمدان چیخایدی باری
پاییزدا خزانی ، قیشدا سا قاری
باهاردا گوللری اونودام گره ک !
دئ نئجه اونودوم من سنی نئجه؟
سئوگی دورنا دییل پاییزدا کؤچه !
یوخوما گلیرسن منیم هر گئجه
آیلاری، ایل لری اونودام گره ک !
سنین خیالیندیر حسرتله باخان
آدیندیر هر ساعات قارشیما چیخان
قاریشیب شکلینه گؤزومده ن آخان
یاغیشی، سئللری اونودام گره ک !
سینه مده پئشمان اوره ییم قالدی
اوچدون اللریمده لئليیم قالدی
نه لری ایتیریب ، باخ نه ییم قالدی
نه لری، نه لری اونودام گره ک !
سئوگي اس ام اس لري
دنیز قوملارداکی ایزلری سیلر اما هئچ بیر شئی اورییمده کی سئوگینی سیله بیلمز. سنی اؤلنه قدر سئوهجهیم.
گول نه دیر کی؟ سولوب گئدر. گون نه دیر کی؟ گلیب گئدر. آتش ندیر کی؟ سؤنر بیتر. اما سنه اولان سئوگیم سونسوزدور، آنجاق مزاردا بیتر.
بیر کولک اسرسه اورالارا ، سنه اولان سئوگیمی پیچیلداسا قولاغینا ، جاوابینی سئوگیمدن ایسلاندیغین یاغیشلارلا گؤندر .
عشقینه تؤکسم گؤزیاشلاریمی ، الین له بیر دفعه سیلجکسن می؟ بو اورییمی سنه وئرسم ، بیر گون گلهجک سئوه جک سن می؟
سنی اوزاقدان سئومیی ، منه باخمادان گؤرمیی ، سنی ائشیتمهدن دینلمیی، قوووشماق اوچون صبر ائتمیی ، هر شئیی اؤیرندیم اما سنسیز اولماغی اصلا ...
سنی ائله چوخ سئودیم ، اوزونو گؤرمهدن، سسینی ائشیتمهدن .یالنیزجا سنی دوشوندوم ، بلکه ده رئاللیقدا هئچ واخت اولمایاجاق بیر دونیا قوردوم سنینله ، او دونیا کی، ایچینده یالنیز سن و من وار ايدیم ، چوخ خوشباخت ایدیم ، قلبیمین درینلیکلرینده سئوگی بولاغی چاغلاییردی. یالنیز بو دونیامدا سنینله دانیشیر ، قارانلیق گئجهلرده سنینله بیرگه اولدوزلاری ساییردیق. آی دا بیزیم سئوگیمیزین اؤنونده باش اییر، بیزه حسد آپاریردی ائله بیل.
سنین اوچون آچاردی چیچکلر ، قوشلار سنین اوچون اوخویاردی. آنجاق بیر فصیل واردی قوردوغوم بو دونیادا ، سئوگی فصلی ، نه بیر قیش واردی ، نه ده بیر پاییز. گونش ده ایستی دی سنه اولان عشقیم کیمی.
بیر آخشام طرفی
گونش باتارکن
بیر گلینلیک دونو
کیرایه گؤتوره ک ...
بیر شوشه لیکؤر،
بیر قوتو سیقار …
و بیر قدر زامان
گئده ک
صحرالارین بیتن یئرینه …
دنیزین
دادینا باخاق،
قوملارا بورونک،
اولمازمی؟...
من سنین اولوم،
دونیاسا منیم …
…نیشان اوزوگي
ایسته میرم،
بارماغیمی
دیشلهسن یئتر …
دوداقیم دا ...
ماهنی چیچك له نیر ...
ساواش میدانین دان
غنيمت له قایيدان بیر عسگر تك
سئوینجلی ام ...
ساچلارین دان بیر نئچه تئل
فاتح اولموش بیر قوشون تک
بارماقلاریم آراسیندا اینتیظار چكیر ....